SAĞLIK

Covid-19 aşısını bulmaya en yakın 5 aday hangileri?

Covid-19'a karşı dünya genelinde ilaç şirketlerinin hummalı çalışmaları sonuç vermeye başladı. Amerikalı ilaç şirketi Pfizer ve Alman araştırma laboratuvarı BioNtech'in yüzde 90 oranında etkili bir aşı geliştirdiğini kısa süre önce açıklamasının ardından, bugün de yine bir Amerikan ilaç firması olan Moderna koronavirüse karşı yüzde 95 oranında etkili bir aşıyı geliştirdiklerini belirtti. İşte aşı hazırlığında sonuca en yakın diğer üç aday:

Astra Zeneca İngiltere-İsveç ortaklığı ilaç şirketi kasım başında yaptığı açıklamada aşılamanın gelecek aralıkta ya da ocakta başlayabileceğini duyurdu. Oxford Üniversitesi'nde Astra Zeneca'nın desteğiyle geliştirilen aşı, vektör temelli olarak da adlandırılıyor. Şu anda üçüncü aşama testlerinden geçirilen aşı, grip virüsünü hücreye sokmak için kullanıyor. Bu grip virüsünün genetik diziliminde koronavirüsten alınan ve daha sonra bağışıklık savunma sistemini tetikleyen bir protein dizisi bulunuyor. Astra Zeneca, 100 milyon doz ek aşı opsiyonuyla Avrupa Birliği'ne 300 milyon aşı dozu tedarik etmek için bir anlaşma imzaladı. Bu dozlardan İsveç'e zorunlu olarak 6 milyon doz aşı ayrılması anlaşmanın şartlarında yer aldı.

Sanofi-GSK Aşı çalışmalarında en geride bulunan ortaklıklardan Sanofi-GSK testlerde bir ve ikinci aşamalarda bulunuyor. Üçüncü aşama ise 2021 başı için planlanıyor. Testlerin başarılı olması durumunda ise 2021'in ikinci yarısında aşının hazır olması bekleniyor. Eylül ayında Avrupa Komisyonu Sanofi-GSK ile 300 milyon doz için bir sözleşme imzaladı.

Johnson & Johnson Amerikan ilaç üreticisi Johnson&Johnson, deneysel Covid-19 aşısını binlerce gönüllü arasında iki doz şeklinde test etmeye pazartesi günü İngiltere'de başladı. Küresel çapta toplam 30 bin kişi üzerinde denenecek aşının İngiltere'de ise 6 bin gönüllü üzerinde test edileceği belirtildi. Araştırmanın başındaki pediatrik immünoloji ve bulaşıcı hastalıklar profesörü Saul Faust, hastalara şu anda Ad26COV2 olarak adlandırılan bir ilk doz plasebo veya deneysel aşı verileceğini ve 57 gün sonra ikinci bir doz veya plasebo enjekte edileceğini ifade etti. Johnson & Johnson ekim ayı ortalarında koronavirüse karşı ürettiği aşının insanlar üzerinde test edilmesini "açıklanamayan bir hastalık" nedeniyle geçici olarak durdurmuştu.

Klinik denemelerin etapları nedir? Klinik denemelerin ilk aşamasında, az sayıdaki gönüllü sağlıklı denek üzerinde aşı adayının güvenli olup olmadığı ve olası yan etkileri araştırılıyor. İkinci aşamada, güvenilirliği doğrulanan aşı adayının etkinliği 100’den fazla denek üzerinde test ediliyor. Üçüncü ve son aşamada ise aynı işlem, birkaç bin denekle tekrarlanıyor. Tüm bu süreç, aylar ve hatta yıllar alabiliyor.